محمد حسن خان اعتماد السلطنه
120
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
و خلاصهء اين اجمال تفصيل احوال عاليجاه رفيع جايگاه سيادت و سعادت همراه فخامت و مناعت اكتناه ، نباهت و نبالت دستگاه ، اخلاص و ارادت آگاه ، مقرب الخاقان ، فدوىزادهء دولت ابد بنيان ، سيد الوزرا ميرزا ابو القاسم فراهانى است كه از خواص خانهزادان دولت به مزيد كمال آگاهى و درايت از جمله همكنان ممتاز و طومار استعداد كاملش به تصحيح تربيت شاهنشاهى از نسخ مفاخر امثال و اقران قرين صحهء اختصاص و امتياز آمده ، از به دو فطرت خط خلود خدمت را به خاتم خلوص ارادت مختوم داشته و به امتثال اوامر قضا مثال پيوسته قلموار سر بر خط فرمان بردارى گذاشته و بدين موجبات اسناد استعدادش در اجراى مخارج ارادت به صيغهء صحت مقرون و افراد تفاضيل خدمتش در مطابقهء قابليت فطرت به جايزهء قبول مشحون آمده و لهذا در هذه السنه يونتئيل خجسته دليل و ما بعدها ميزان مفاخرش را به اضافهء منصب قائم مقامى ديوان اعلى افزوديم و منشور مناظم اعتبارش را به توقيع و تفويض اين منصب جليل و مقررات استقرار و استقلال مقرون فرموديم تا دريافت اين عارفه را سردفتر دفتر كامل داشته ، در تحصيل رسوم خدمتكارى جدى جديد افزايد و در ملزومات خدمت مزبور اقدامى سزاوار كمال كاردانى نمايد . مقرر آنكه صدور انجمن وزارت و امناى دستگاه دولت ، معتمدان ديوان درايت و مستوفيان ايوان امانت ، شرح فرمان مبارك را در دفاتر خلود مرقوم و ملزومات منصب مزبور را به عاليجاه مشار اليه مخصوص و موكول دارند و انحراف از حكم قضا مثال اقدس جايز ندانسته و در عهده شناسند تحريرا فى شهر ربيع الاول سنهء 1238 » . انتهى سنهء هزار و دويست و چهل و دو كه نزاع روس و ايران به سختى كشيد ، حضرت نايب السلطنه عباس ميرزا به بلدهء خوى آمدند ، اللهيار خان آصف الدوله و ميرزا ابو القاسم قائم مقام هم از آب ارس عبور كرده با پنج هزار تفنگچى به قريه النجق آمدند و به خدمت نايب السلطنه رسيدند كه كار بسقاويج سردار روس را بسازند و در چورس به تهيه و تداركات مشغول شد ، مقدمات و مؤخرات اين منازعه روس و ايران